Een weekendje Nepal voor Locked Up Abroad

Een weekendje Nepal voor Locked Up Abroad

Was het een set-up of een wanhoopsdaad? Het doet er niet meer toe. Je belandt achter de tralies in een vreemd land, met een andere cultuur, binnen vier muren waar geweld vanzelfsprekend is en je van rijst en kakkerlakken leeft. 22 september start National Geographic Channel met de serie Locked Up Abroad. De eerste aflevering gaat over de Australische Chris Parnell die elf jaar onterecht vastzat op Bali wegens drugssmokkel. NGC organiseerde een persreis naar Kathmandu.

Midnight Express, de beklemmende film waarin de jonge Billy Hayes in Turkije een straf van 30 jaar krijgt wegens drugssmokkel, gold als dé inspiratie voor de serie Locked Up Abroad. De eerste aflevering van de serie is niet minder controversieel. In 1985 wordt Chris Parnell, destijds woonachtig in Kathamandu, tijdens een vakantie op Bali van zijn bed gelicht en veroordeeld voor drugssmokkel. Ten onrechte. Hij lijkt er ingeluisd door zijn vriend, en reisgezel, Doggy wiens vingerdrukken op 12 kilo hasj worden teruggevonden. Mede omdat de afdrukken worden verwisseld, verdwijnt Chris voor elf jaar achter de tralies. Alleen de gedachte aan ontsnappen houdt Chris op de been en hij onderneemt diverse pogingen door zichzelf gek te laten verklaren of als vrouw het land te verlaten. Bij één poging komt hij ongelukkig terecht in een cel vol psychopaten die hem te lijf gaan. Na een aanval van een medegevangene waarin Chris’ oog en lichaam worden doorboord met een mes, is hij uren klinisch dood en ontwaakt hij in een mortuarium. Na elf tropenjaren komt Chris door interventie van zijn familie, vrienden en uiteindelijk de president, in 1996 op vrije voeten. Tegenwoordig vecht hij voor de rechten van Nepalese gevangenen die in Indonesië op deathrow zitten. Kortom; een man die je móet spreken.

Op naar Kathmandu
Twee reisbegeleiders en vijf journalisten maken zich op voor een weekendje Nepal, want met een weekendje Parijs kun je anno 2009 natuurlijk niet meer aankomen... Via Londen en Qatar landen we na 22 uur in Kathmandu, met het wonderlijke tijdsverschil van drie uur en drie kwartier. Nadat we warm zijn onthaald door mannen met thermometers en Sweinflu-formulieren, ontmoeten we dé Chris, een olijk mannetje dat veel lacht en rijkelijk is bedeeld met tattoos. Een man met een bewogen verleden, die zijn vrouw en zijn leven kwijtraakte door toedoen van zijn vriend, een man die zich zittend op een beschimmelde mat in een cel naast een moordenaar en een kannibaal afvroeg what the hell had happened to him, een man die mensen misleidt door zijn zenuwen weg te lachen, een man die een gevangenisbewaarder nog altijd als zijn beste vriend beschouwt.
Chris neemt ons mee naar het centrum, waar we merken dat Kathmandu gelijkenissen vertoont met een ‘vrolijke vuilnisbelt’. Overal zien we mensen krioelen, zitten, verkopen, bidden, rijden en vooral: toeteren. Claxoneren moet haast wel de nationale sport zijn in Nepal! We trotseren gaten in het wegdek en de gevaarlijkste verkeerssituaties, want de chaos is ongekend: in theorie rijden de Nepalezen aan de linkerkant, in praktijk rijden ze precies waar het hen uitkomt. De grond is bezaaid met vuil, bedelaars, zwerfhonden met puppies, hier en daar wandelt een aap en om de haverklap fluistert iemand ‘Hasjies hasjies’ in je oor. Hoewel armoedig en schrijnend, is het ook prachtig. De felle kleuren van de kleding, de krakkemikkige gebouwen die op wonderlijke wijze staande blijven, de bizarre kluwen bedrading dwars door de straat, de kale kippen en hompen vlees die worden verkocht, het is een totaal andere wereld dan die waar we ons een luttele 22 uur eerder nog bevonden.

Apentempel
Vanwege het regenseizoen zijn we zaterdagochtend allemaal gewapend met regenoutfits. Nergens voor nodig! Nepal is mild voor ons en laat de zon - op een stortbui na – onophoudelijk schijnen. Op weg naar de ‘apentempel’ Swayambhunath vertelt Chris, die beschikt over een onuitputtelijke – en enigszins geforceerde – vrolijkheid, het ene bijzondere verhaal na het andere en becommentarieert elke situatie die zich voordoet. Swayambhunath is met haar 2500 jaar de oudste boeddhistische tempel van de Kathmanduvallei en dankt haar bijnaam aan de apenfamilies die er bivakkeren. Dat we desondanks maar een handvol exemplaren bespeuren, komt volgens Chris omdat veel apen zijn opgegeten door Chinezen toen zij de weg rond de tempel aanlegden. De tempel is rijkelijk versierd met duizenden gekleurde vlaggetjes en jawel, ook hier is het een drukte van jewelste. Waar je ook kijkt, zie je mensen uit Nepal en andere windrichtingen bidden, rondschuifelen met kaarsen, bloemen strooien, offeren en mediteren. We komen ogen en camera’s te kort.
Tijdens een Nepalese lunch vertelt Chris over zijn ervaringen in de gevangenis. Hij praat met zoveel gebaren, details en enthousiasme dat langzaam de vraag rijst: spreekt deze man wel de waarheid, of is dit puur zijn versie van de waarheid? Je eigen schuldverklaring opeten, zelf je oogbal terugduwen nadat het bij een steekpartij uit de kas is gewipt, lichaamsdelen van een vermoorde bewaker opdienen aan de andere guards, door de warme tranen van een verpleegster na vijf uur klinische dood weer tot leven komen... Het ís nogal wat. Maar wat mag je verwachten van iemand die elf jaar in de meest barre omstandigheden leefde? Iemand die dagelijks een eigen leven in zijn hoofd verzon om mentaal te kunnen ontsnappen aan de ellende waarin hij zich bevond?
Na het eten hobbelen we, na een kleine aanrijding, door de omgeving om nog wat van het bergachtige gebied te proeven. En dat kan natuurlijk het beste op het dak van de bus. Zo zigzaggen we wat door de Nepalese natuur, daarbij angstvallig de laaghangende bedrading ontwijkend. En hoe kan het ook anders: het uitzicht in Nepal is fantastisch. Bovendien is het heerlijk om de smoezelige stad even te ontsnappen.

Raw Television
Zondagochtend zijn we uitgenodigd bij de vertility temple voor een heus ritueel. Na wat gegoochel met olie stelt een kennis van Chris het geslacht van de ongeboren baby van een van onze reisgenoten vast. Weer een bijzondere ervaring. Verder brengen we de dag shoppend en slenterend door tussen de tempels, heiligdommen en stoepa’s. Plots begeven we ons in een zee van vrouwen in kleurrijke, maar veelal vuurrode gewaden. Het plein is al snel bomvol, terwijl de muziek door de stad schalt. Het is prachtig om zo’n hindoeïstische ceremonie te ervaren en overweldigend hoe de mensen hun religie beleven. We praten wat na in Chris’ stamcafé in het hippie-achtige Freakstreet, waar hij dagelijks over het drukke plein uitkijkt.

En dan de terugvlucht, want op Chris’ verhalenstroom na, komt aan alles een einde. Maar eerst maken we een tussenstop in Londen waar we, na een toeristische bonus van de taxichauffeur, spreken met Dimitri Doganis, de managing director van Raw Television en de executive producer van Locked Up Abroad. We zeggen hem eerlijk dat we soms twijfelden of Chris wel altijd voor 100 procent de waarheid sprak. Doganis weet ons te overtuigen: aan de hand van medische rapporten, contact met de lokale authoriteiten en ambassades zijn alle basisfeiten nagetrokken. Het verhaal van Chris klopt dus. Maar, zegt Doganis, het blijft een persoonlijke ervaring. Desalniettemin deelt hij ons gevoel. “Door al Chris’ uitzonderlijke verhalen ga je twijfelen aan de dingen die wél officieel zijn getoetst. Hoe verleidelijk het soms ook was om zijn kleurrijke ervaringen te gebruiken, ten behoeve van de geloofwaardigheid en integriteit van het programma hebben we de documentaire klein gehouden en ons zoveel mogelijk beperkt tot de feiten. En die zijn aangrijpend genoeg.” Volgens Doganis is de manier waarop Chris zijn ervaringen tot een bepaalde mythe kneedt waarin hij zelf de superhero is, puur een vorm van overleven. “Het is zijn manier om te kunnen omgaan met de verschrikkelijke jaren die hij heeft beleefd. Like many others Chris is an interesting but damaged guy.”